Stasiun Cikampek
LW08
![]() | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() Tampak luar kanopi, dan papan nama stasiun di latar depan, 2019 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lokasi |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Koordinat | 6°24′14″S 107°27′17″E / 6.40389°S 107.45472°E | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ketinggian | +46 m | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Operator | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Letak | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jumlah peron | Lima peron pulau yang rendah. Bangunan utama berada di antara jalur 3 dan 4. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jumlah jalur | 8 (jalur 3 dan 4: sepur lurus) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Layanan | Taksaka Tambahan (jadwal malam arah Jakarta), Singasari, Jayabaya, Harina, Ciremai, Baturraden Ekspres, Jayakarta (arah Jakarta), Fajar Utama YK (arah Yogyakarta), Serayu (kecuali jadwal pagi arah Jakarta), Cikuray, Tegal Bahari, Airlangga, Jatiluhur/Lokal Cikampek, Walahar Ekspres/Lokal Purwakarta, serta Parcel Utara dan Tengah | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Konstruksi | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jenis struktur | Atas tanah | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Informasi lain | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kode stasiun |
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Klasifikasi | Besar tipe B[2] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sejarah | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Dibuka | 27 Desember 1902 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nama sebelumnya | Station Tjikampek | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Operasi layanan | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fasilitas dan teknis | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fasilitas | ![]() ![]() | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lokasi pada peta | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
![]() | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Stasiun Cikampek (CKP) adalah stasiun kereta api kelas besar tipe B yang terletak di Cikampek Kota, Cikampek, Karawang. Stasiun yang terletak pada ketinggian +46 meter ini merupakan stasiun yang lokasinya paling timur dari Daerah Operasi I Jakarta, dan Kabupaten Karawang, serta merupakan stasiun kereta api terbesar di kabupaten tersebut.
Stasiun ini menjadi salah satu stasiun penghubung utama antara jalur kereta api lintas utara dan jalur lintas selatan Pulau Jawa di daerah Purwasuka. Di sebelah timur stasiun, jalur bercabang dua: jalur sebelah utara menuju Cirebon, sedangkan jalur sebelah selatan menuju Bandung melalui jalur percabangan dari lintas selatan Jawa. Dahulu, sebelum beroperasinya jalur ganda petak Cikampek-Cirebon, hampir semua KA yang berangkat dari Jakarta berhenti di stasiun ini. Tujuannya ialah untuk memastikan petak jalur di depannya sudah aman untuk dilewati KA-KA berikutnya dan sering kali untuk menunggu persilangan KA dari arah Cirebon, terutama pada pagi dan sore hari. Dahulu ada jalur yang menuju ke Cilamaya yang sudah dinonaktifkan pada tahun 1970-an.
Sejarah
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Politioneel_optreden_Krawang-sector._Interieur_van_het_verwoeste_spoorwegstatio%2C_Bestanddeelnr_273-3-1.jpg/220px-Politioneel_optreden_Krawang-sector._Interieur_van_het_verwoeste_spoorwegstatio%2C_Bestanddeelnr_273-3-1.jpg)
Setelah Staatsspoorwegen (SS) membeli jalur kereta api Batavia–Karawang dari Bataviasche Oosterspoorweg Maatschappij (BOS) pada tahun 1898, jalur tersebut kemudian dikembangkan. Salah satunya adalah dengan melakukan perpanjangan dari Kedunggedeh menuju Cikampek.[3] Perpanjangan menuju Stasiun Cikampek ini diresmikan pada tanggal 27 Desember 1902.[4]
Pada saat itu, SS telah merencanakan akan membangun jalur kereta api baru Cikampek–Padalarang sebagai alternatif rute Jakarta–Bandung. Keinginan SS pada saat itu dikarenakan tingginya permintaan kereta api yang lebih cepat sampai. Jalurnya sendiri berhasil dibuka pada tanggal 2 Mei 1906. Dari Stasiun Cikampek, pembangunan juga diarahkan menuju Cirebon, yang dibuka pada tanggal 3 Juni 1912.[4]
Bangunan stasiun ini sempat dihancurkan pada masa Agresi Militer Belanda I pada tahun 1947 (gambar). Hanya atap stasiun yang masih asli; ruangannya sudah direnovasi pada era Djawatan Kereta Api tahun 1950-an.[5]
Bangunan dan tata letak
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Bagian_Dalam_Stasiun_Cikampek_2019.jpg/220px-Bagian_Dalam_Stasiun_Cikampek_2019.jpg)
Bangunan Stasiun Cikampek merupakan stasiun pulau. Stasiun ini memiliki delapan jalur kereta api. Jalur 3 merupakan sepur lurus yang biasanya digunakan untuk KA yang berjalan langsung ke arah Jakarta, sedangkan jalur 4 merupakan sepur lurus untuk KA yang berjalan langsung ke arah Cirebon. Jalur 6 merupakan sepur lurus arah Purwakarta–Padalarang.
Di sebelah selatan stasiun terdapat pemutar rel (turntable) yang difungsikan untuk membalik arah lokomotif.
Stasiun ini pun menjadi "tempat peristirahatan terakhir" bagi lokomotif diesel hidraulis yang dialokasikan di Depo Lokomotif Tanah Abang.[6]
Sejak bulan Maret 2022, sistem persinyalan elektrik yang lama di stasiun telah diganti dengan yang baru produksi PT Len Industri. Emplasemen stasiun ini diperpanjang ke arah barat agar dapat memuat kereta api angkutan barang (khususnya peti kemas) rangkaian panjang yang bersilang dengan ataupun disusul oleh kereta api lain di stasiun ini.
Layanan kereta api
Penumpang
Antarkota
Jalur lintas utara Jawa
Kelas campuran
- Kelas eksekutif-bisnis
- Baturraden Ekspres, tujuan Bandung dan Purwokerto (dihentikan sementara)
- Kelas eksekutif-ekonomi
- Harina, tujuan Bandung dan Surabaya Pasarturi
- Ciremai, tujuan Bandung dan Semarang Tawang (beroperasi terbatas)
Kelas ekonomi
- Tegal Bahari tujuan Jakarta Pasar Senen dan Tegal (beroeprasi terbatas, terkadang ditambahkan kelas eksekutif)
- Airlangga, tujuan Jakarta Pasar Senen dan Surabaya Pasarturi
Jalur lintas tengah Jawa
Kelas campuran eksekutif-ekonomi
Jayabaya, tujuan Jakarta Pasar Senen dan Malang via Surabaya Pasarturi
Jalur lintas selatan Jawa
Kelas eksekutif
Taksaka Tambahan (jadwal malam), tujuan Jakarta Gambir
Kelas campuran eksekutif-ekonomi
- Singasari, tujuan Jakarta Pasar Senen dan Blitar
- Fajar Utama YK, tujuan Yogyakarta
Kelas ekonomi
- Jayakarta, tujuan Jakarta Pasar Senen
- Serayu, tujuan Jakarta Pasar Senen (jadwal malam) dan Purwokerto via Kiaracondong (jadwal pagi dan malam)
- Cikuray, tujuan Jakarta Pasar Senen dan Garut
Lokal
- Walahar Ekspres, tujuan Cikarang dan Purwakarta
- Jatiluhur Ekspres, dari dan tujuan Cikarang
Barang
Angkutan logistik Overnight Services (ONS):
- Parcel Utara, tujuan Jakarta Gudang dan Surabaya Pasarturi
- Parcel Tengah, tujuan Jakarta Gudang dan Malang
Galeri
-
Depan Stasiun Cikampek. 2010
-
Peron tengah Stasiun Cikampek
-
Rumah sinyal B (barat) Stasiun Cikampek yang tak lagi dipakai. 2006
-
Suasana keramaian Stasiun Cikampek pada siang hari
-
Kereta api Walahar Ekspres tiba di Stasiun Cikampek
-
Suasana Stasiun Cikampek pada malam hari
-
Papan nama stasiun yang terbaru versi 2017
-
Kereta api Dharmawangsa melintas langsung Stasiun Cikampek
Referensi
- ^ Subdit Jalan Rel dan Jembatan (2004). Buku Jarak Antarstasiun dan Perhentian. Bandung: PT Kereta Api (Persero).
- ^ a b Buku Informasi Direktorat Jenderal Perkeretaapian 2014 (PDF). Jakarta: Direktorat Jenderal Perkeretaapian, Kementerian Perhubungan Indonesia. Diarsipkan dari versi asli (PDF) tanggal 1 Januari 2020.
- ^ Reitsma, Steven Anne (1920). Indische Spoorweg-Politik. Landsdrukkerij.
- ^ a b Staatsspoorwegen (1921–1932). Verslag der Staatsspoor-en-Tramwegen in Nederlandsch-Indië 1921-1932. Batavia: Burgerlijke Openbare Werken.
- ^ Sejarah perkeretaapian Indonesia. Tim Telaga Bakti Nusantara., Asosiasi Perkeretaapian Indonesia. (edisi ke-Cet. 1). Bandung: Angkasa. 1997-. ISBN 979-665-168-8. OCLC 38139980.
- ^ Unit Pusat Pelestarian dan Desain Arsitektur: Pemindahan Lokomotif C300 dari Tanah Abang ke Cikampek
Pranala luar
(Indonesia) Situs resmi KAI dan jadwal kereta api
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
Lua error in Modul:Adjacent_stations at line 219: Jalur tidak dikenal "Rajawali–Cikampek".
6°24′26″S 107°27′24″E / 6.407212°S 107.45671°E{{#coordinates:}}: tidak bisa memiliki lebih dari satu tag utama per halaman